Bipolaire stoornis

Wat is een bipolaire stoornis?

Een bipolaire stoornis wordt ook wel manisch-depressieve stoornis genoemd. Ieder mens kent periodes van pieken en dalen, maar bij een bipolaire stoornis zijn deze stemmingen ernstig ontregeld en liggen de pieken en dalen extreem ver uit elkaar. In een manische periode voelt iemand zich erg energiek, uitbundig en uitgelaten of juist nerveus en prikkelbaar. Een depressieve periode daarentegen kenmerkt zich door somberheid en lusteloosheid, zonder aanwijsbare aanleiding of oorzaak.

Een bipolaire stoornis is niet te genezen, maar wel goed te behandelen.


Gevolgen in het dagelijks functioneren

Als u een bipolaire stoornis heeft, hebben de stemmingswisselingen een grote invloed op uw dagelijks functioneren. In een manische periode kunt u rusteloos en overactief zijn. Uw behoefte aan slaap kan afnemen en het denken en de spraak kunnen versnellen. Omdat u zichzelf in een manie makkelijk overschat, leidt dit soms tot risicovol of onverantwoord gedrag. U kunt dan bijvoorbeeld te veel geld uitgeven, gevaren onderschatten of ontremd raken op het gebied van seks, alcohol of drugs. In sommige gevallen gaat een manische periode over in een psychose.

In depressieve periodes kunt u de neiging hebben om uzelf af te zonderen of kunt u heel vermoeid raken door gewone alledaagse taken als douchen of boodschappen doen. Ook kunt u beheerst worden door negatieve of sombere gedachten.

De dagelijkse routine is zonder regulerende medicatie moeilijk vol te houden bij een bipolaire stoornis. Taken als school, studie of werk zijn lastig te volbrengen omdat u bij een manische periode afgeleid raakt of u juist zo extreem op uw taken stort, dat u oververmoeid raakt. In een depressieve periode kunt u de energie en de belangstelling er niet of nauwelijks voor opbrengen.

In veel gevallen maakt juist de omgeving zich grote zorgen over uw gedrag, terwijl u zelf de ernst van uw stemmingswisselingen wel mee vindt vallen. Ook dat is een onderdeel van het ziektebeeld.


Vaktherapie bij een bipolaire stoornis

In vaktherapie staat niet het praten centraal, maar het ervaren en handelen. Omdat een bipolaire stoornis niet geneest, zal de vaktherapeut u vooral begeleiden in het accepteren van uw ziekte en uw omgang ermee.

U kunt in vaktherapie onderzoeken wat precies de waarschuwingssignalen zijn voor het omslaan van een stemming. Wat voelt u in uw lijf vlak voordat u manisch of depressief wordt? Waar voelt u dat precies? Veel mensen zijn niet zo gewend om naar hun lichaam te luisteren. In vaktherapie kunt u (soms letterlijk) even stilstaan bij de signalen die het lichaam geeft, zodat u beter in staat bent om deze signalen serieus te nemen en ernaar te handelen. Bij een depressieve periode is het van belang om juist actief te zijn. In vaktherapie kunt u door middel van oefeningen (bijvoorbeeld op het gebied van sport en spel) uw lichaam in beweging zetten, waardoor activerende processen op gang komen. Ook muziek maken of beluisteren kan een belangrijk hulpmiddel zijn om uw stemming te beïnvloeden.

Ook kunt u oefenen met het aangeven van uw grenzen, zodat u niet te veel stress of druk ervaart en uw stemming gelijkmatiger blijft. In rollenspellen kunt u leren hoe u op een goede manier ‘nee’ zegt tegen druk van buitenaf en hoe u daarbij stevig en overtuigend overkomt. In dans en beweging kunt u ervaren hoe u ruimte kunt innemen of hoe dichtbij u een ander laat komen. In creatieve werkstukken kunt u uw ervaringen en emoties symboliseren, waardoor u er weer op een andere manier naar kunt kijken.


Behandeltraject en werkwijze

De vaktherapeut zal eerst zo goed mogelijk in kaart brengen welke klachten u precies heeft bij de bipolaire stoornis: heeft u meer depressieve of juist manische periodes en hoe snel wisselen deze stemmingen zich af? De vaktherapie bij een bipolaire stoornis gaat vaak samen met medicatie om uw stemmingen meer in balans te brengen.

Vaktherapie kan individueel of in groepen worden aangeboden. Het lotgenotencontact en ervaringsverhalen horen, is vaak van grote meerwaarde.

Omdat het beloop van een bipolaire stoornis per persoon zo verschillend kan zijn, kan ook de behandelduur erg uiteenlopen.

Wanneer is vaktherapie niet geschikt? Wanneer u ernstig verward of angstig bent door waandenkbeelden of een (beginnende) psychose, is vaktherapie nog niet geschikt.


Meer informatie

Herkent u zichzelf of een naaste in bovenstaand verhaal? Kan vaktherapie iets voor u betekenen? Zoek hier een vaktherapeut in uw buurt. Wilt u weten of uw zorgverzekering vaktherapie vergoedt, kijk dan hier.

Kijkt u ook eens op de website van de Vereniging voor Manisch Depressieven en Betrokkenen: http://www.vmdb.nl/ of bekijk het filmpje op YouTube van Psychose.net over psychosegevoeligheid, manie en depressie.

Doen

In vaktherapie is gesprek niet het belangrijkste middel, maar de activiteit: het doen. Het maken van muziek, van een beeldend werkstuk, het doen van een sport of het uitspelen van een scène. Een enkele activiteit maakt soms meer duidelijk dan woorden kunnen uitdrukken.
Klik voor meer >

Zo werkt u al doende aan de oplossing of acceptatie van uw probleem. Dit betekent niet dat de vaktherapeut niet met u zal praten. Dit doet hij wel. Het gaat dan over wat u denkt, voelt of doet bij de verschillende activiteiten.

Door te doen, kunt u oefenen met verschillende vaardigheden. Zo kunt u leren om op een andere manier te reageren op situaties en emoties. U kunt nieuwe mogelijkheden ontdekken en vaste patronen doorbreken. Op deze manier kunt u nieuwe kanten van uzelf ontwikkelen. Al doende leert men!

Ervaren

Vaak is ervaring de beste manier om iets te leren. Zo leert u fietsen niet door erover te praten, maar door te doen: te voelen hoe u evenwicht houdt, trapt en stuurt. Uw lichaam, uw wil, uw gedachten en gevoelens zijn hierbij voortdurend in interactie en beïnvloeden elkaar. Bij vaktherapie staat de ervaring voorop.
Klik voor meer >

Het gaat daarbij om het proces van het ervaren, en niet om een ‘mooi’ of ‘goed’ eindresultaat. U hoeft niet goed te kunnen tekenen, erg sportief of muzikaal te zijn. Gevoelens die moeilijk onder woorden te brengen zijn, kunnen door een muziekstuk of rollenspel verbeeld worden. Misschien bent u juist geneigd om heel veel te praten en te redeneren en bent u hierdoor het contact met uw gevoel kwijt. Ook in dat geval kan de ervaring ervoor zorgen dat emoties weer toegankelijk worden.

Effect

Vaktherapie is erop gericht uw problematiek op te heffen, te verminderen of te accepteren en om terugval te voorkomen. Het gaat hierbij om uw welbevinden. Door de nieuwe ervaringen bij de diverse handelingen krijgt u meer inzicht in uzelf, de ander en de wereld om u heen.
Klik voor meer >

U leert nieuwe mogelijkheden van reageren in het dagelijks leven. U kunt vaste patronen doorbreken. De vaktherapeut draagt er zorg voor dat u de vaardigheden die u in het therapielokaal leert, ook kunt toepassen in uw dagelijks leven.

Zo werkt u al doende aan de oplossing of acceptatie van uw probleem. Dit betekent niet dat de vaktherapeut niet met u zal praten. Dit doet hij wel. Het gaat dan over wat u denkt, voelt of doet bij de verschillende activiteiten.

Door te doen, kunt u oefenen met verschillende vaardigheden. Zo kunt u leren om op een andere manier te reageren op situaties en emoties. U kunt nieuwe mogelijkheden ontdekken en vaste patronen doorbreken. Op deze manier kunt u nieuwe kanten van uzelf ontwikkelen. Al doende leert men!

Het gaat daarbij om het proces van het ervaren, en niet om een ‘mooi’ of ‘goed’ eindresultaat. U hoeft niet goed te kunnen tekenen, erg sportief of muzikaal te zijn. Gevoelens die moeilijk onder woorden te brengen zijn, kunnen door een muziekstuk of rollenspel verbeeld worden. Misschien bent u juist geneigd om heel veel te praten en te redeneren en bent u hierdoor het contact met uw gevoel kwijt. Ook in dat geval kan de ervaring ervoor zorgen dat emoties weer toegankelijk worden.

U leert nieuwe mogelijkheden van reageren in het dagelijks leven. U kunt vaste patronen doorbreken. De vaktherapeut draagt er zorg voor dat u de vaardigheden die u in het therapielokaal leert, ook kunt toepassen in uw dagelijks leven.

Vaktherapeutenbij u in de buurt

Vaktherapeuten staan voor kwaliteit

De zeven beroepsverenigingen werken samen in de Federatie Vaktherapeutische Beroepen (FVB). Meer over FVB >