1. Home
  2. Negatief zelfbeeld en gedrag
  3. Weerbaarheid en assertiviteit

Weerbaarheid en assertiviteit

Wat is weerbaarheid en assertiviteit?

Weerbaarheid en assertiviteit worden vaak in één en dezelfde zin genoemd. Ze lijken onlosmakelijk met elkaar verbonden te zijn.

Weerbaarheid vertelt iets over het in staat zijn tegenstand te bieden. Hoe groter uw weerbaarheid is, hoe beter u tegenstand kunt bieden aan lastige situaties. Echter, wanneer uw weerbaarheid niet zo groot is en u dus weinig tegenstand kunt bieden in lastige situaties, kan dit nare gevolgen voor u opleveren. U kunt of durft onvoldoende voor uw belangen op te komen.

Met assertiviteit wordt bedoeld zelfbewust of zelfverzekerd zijn. Als u niet assertief bent, kunt u lastig voor uzelf opkomen. U gaat met alle winden mee, geeft onvoldoende uw grenzen aan en laat u te vaak de les lezen.
 

Gevolgen voor dagelijks functioneren

Wanneer u het lastig vindt om u weerbaar of assertief op te stellen komt u regelmatig in situaties waarin u ‘ja’ zegt op dingen die u liever niet doet. U durft geen tegenstand te bieden, misschien uit onzekerheid, uit angst afgewezen te worden of niet mee te tellen of omdat u een ander niet teleur wilt stellen. Hierdoor kunt u worden overvraagd of komt u in situaties waarin u zich niet prettig voelt.

Weerstand en assertiviteit zijn ook van groot belang wanneer u het gevoel heeft gepest te worden. Pesten komt niet alleen voor op school, maar ook met grote regelmaat op de werkvloer. Wanneer u niet goed genoeg weet hoe u hiermee kunt omgaan, bent u kwetsbaar en kan het gepest uw leven gaan beheersen. Dit kan verregaande gevolgen hebben als depressie, burn-out, angsten of in een sociaal isolement raken.

Kinderen die niet weerbaar of assertief zijn, lopen ook grotere kans om gepest te worden. Omdat ze zich vaak terugtrekken, valt het gedrag lang niet altijd op bij leerkrachten of ouders, en kan het lang duren voordat passende hulp wordt gezocht.
 

Vaktherapie bij weerbaarheid en assertiviteit

Binnen vaktherapie gaat het niet om praten, maar om handelen en ervaren. De vaktherapeut helpt u door middel van (rollen)spel, oefeningen, beeldende opdrachten, muziek, beweging en dans.

U vergroot uw weerbaarheid door te oefenen met lastige situaties, rollenwissels toe te passen en te experimenteren met mogelijkheden. U leert uw grenzen beter te bewaken en u wordt u bewust gemaakt van uw houding ten opzichte van een ander, waarbij u bijvoorbeeld ervaart wat afstand en nabijheid kan doen in het weerbaar reageren op een situatie. U leert controle te nemen over uw eigen beslissingen en leert negatieve gedachten over uzelf om te buigen naar meer positieve gedachten, waardoor u beter voor uzelf durft op te komen en vaker nee durft te zeggen.

Er wordt gewerkt aan uw zelfvertrouwen, bijvoorbeeld door het inzetten van beeldend materiaal waarbij u gaat creëren en vormgeven naar uw eigen inzicht. U leert om te gaan met kritiek en hierop op een adequate manier te reageren. In bewegingsoefeningen kunt u experimenteren met uw houding: hoe staat u stevig en wat straalt u uit?

Bij (jonge) kinderen zal een vaktherapeut op een meer symbolisch niveau te werk gaan. Daarbij kunt u denken aan tekenopdrachten, poppenspel of het spelen met zand, klei of verbeeldingsmateriaal.
 

Behandeltraject en werkwijze

Weerbaarheid en assertiviteit worden doorgaans in groepsverband behandeld door middel van een training met vaste trainingsonderdelen als

  • Grenzen aangeven en nee zeggen
  • Opkomen voor jezelf
  • Omgaan met kritiek
  • Een stevige houding aannemen
  • Emoties uiten

Een training duurt doorgaans 10 tot 20 weken. De therapie verloopt in de volgende stappen:

  • Een kennismaking of intakegesprek: hierin wordt de hulpvraag besproken en worden behandeldoelen opgesteld.
  • De behandelsessies: u werkt samen met uw groep aan de behandeldoelen door de inzet van rollenspel, oefeningen en beeldende opdrachten, muziek, beweging en dans.
  • De afrondende fase: in een aantal sessies wordt de behandeling afgerond. Er is ruimte om nog vaardigheden te oefenen die u nog wenst te herhalen, er wordt teruggekeken op uw proces en er wordt afscheid genomen van uw groep.

Meer informatie

Herkent u zichzelf of uw kind in het bovenstaande en wilt u dat er nu iets aan gedaan wordt? Zoek dan hier een vaktherapeut in uw buurt. Wilt u weten of uw zorgverzekering vaktherapie vergoedt, kijk dan hier.

Bekijk ook eens het filmpje over weerbaarheid bij kinderen op YouTube

 

Doen

In vaktherapie is gesprek niet het belangrijkste middel, maar de activiteit: het doen. Het maken van muziek, van een beeldend werkstuk, het doen van een sport of het uitspelen van een scène. Een enkele activiteit maakt soms meer duidelijk dan woorden kunnen uitdrukken.
Klik voor meer >

Zo werkt u al doende aan de oplossing of acceptatie van uw probleem. Dit betekent niet dat de vaktherapeut niet met u zal praten. Dit doet hij wel. Het gaat dan over wat u denkt, voelt of doet bij de verschillende activiteiten.

Door te doen, kunt u oefenen met verschillende vaardigheden. Zo kunt u leren om op een andere manier te reageren op situaties en emoties. U kunt nieuwe mogelijkheden ontdekken en vaste patronen doorbreken. Op deze manier kunt u nieuwe kanten van uzelf ontwikkelen. Al doende leert men!

Ervaren

Vaak is ervaring de beste manier om iets te leren. Zo leert u fietsen niet door erover te praten, maar door te doen: te voelen hoe u evenwicht houdt, trapt en stuurt. Uw lichaam, uw wil, uw gedachten en gevoelens zijn hierbij voortdurend in interactie en beïnvloeden elkaar. Bij vaktherapie staat de ervaring voorop.
Klik voor meer >

Het gaat daarbij om het proces van het ervaren, en niet om een ‘mooi’ of ‘goed’ eindresultaat. U hoeft niet goed te kunnen tekenen, erg sportief of muzikaal te zijn. Gevoelens die moeilijk onder woorden te brengen zijn, kunnen door een muziekstuk of rollenspel verbeeld worden. Misschien bent u juist geneigd om heel veel te praten en te redeneren en bent u hierdoor het contact met uw gevoel kwijt. Ook in dat geval kan de ervaring ervoor zorgen dat emoties weer toegankelijk worden.

Effect

Vaktherapie is erop gericht uw problematiek op te heffen, te verminderen of te accepteren en om terugval te voorkomen. Het gaat hierbij om uw welbevinden. Door de nieuwe ervaringen bij de diverse handelingen krijgt u meer inzicht in uzelf, de ander en de wereld om u heen.
Klik voor meer >

U leert nieuwe mogelijkheden van reageren in het dagelijks leven. U kunt vaste patronen doorbreken. De vaktherapeut draagt er zorg voor dat u de vaardigheden die u in het therapielokaal leert, ook kunt toepassen in uw dagelijks leven.

Zo werkt u al doende aan de oplossing of acceptatie van uw probleem. Dit betekent niet dat de vaktherapeut niet met u zal praten. Dit doet hij wel. Het gaat dan over wat u denkt, voelt of doet bij de verschillende activiteiten.

Door te doen, kunt u oefenen met verschillende vaardigheden. Zo kunt u leren om op een andere manier te reageren op situaties en emoties. U kunt nieuwe mogelijkheden ontdekken en vaste patronen doorbreken. Op deze manier kunt u nieuwe kanten van uzelf ontwikkelen. Al doende leert men!

Het gaat daarbij om het proces van het ervaren, en niet om een ‘mooi’ of ‘goed’ eindresultaat. U hoeft niet goed te kunnen tekenen, erg sportief of muzikaal te zijn. Gevoelens die moeilijk onder woorden te brengen zijn, kunnen door een muziekstuk of rollenspel verbeeld worden. Misschien bent u juist geneigd om heel veel te praten en te redeneren en bent u hierdoor het contact met uw gevoel kwijt. Ook in dat geval kan de ervaring ervoor zorgen dat emoties weer toegankelijk worden.

U leert nieuwe mogelijkheden van reageren in het dagelijks leven. U kunt vaste patronen doorbreken. De vaktherapeut draagt er zorg voor dat u de vaardigheden die u in het therapielokaal leert, ook kunt toepassen in uw dagelijks leven.

Vaktherapeutenbij u in de buurt

Vaktherapeuten staan voor kwaliteit

De zeven beroepsverenigingen werken samen in de Federatie Vaktherapeutische Beroepen (FVB). Meer over FVB >