Faalangst

Wat is faalangst?

Faalangst is de angst om fouten te maken en komt voor bij zowel kinderen als volwassenen. De faalangst kan betrekking hebben op prestaties, zoals een spreekbeurt, een toets of examen of tijdens een sportwedstrijd. Er kan ook sprake zijn van sociale faalangst. Dit heeft betrekking op het zich niet geaccepteerd voelen door de ander.

Faalangst kan verschillende oorzaken hebben:

  • Het kan te maken hebben met aanleg. Iemand is van zichzelf niet zo zelfverzekerd en zal snel denken dat hij niet goed genoeg is.
  • Iemand kan overvraagd worden, bijvoorbeeld hoge verwachtingen van ouders.
  • Het niveau van opleiding of werk is te hoog.
  • Negatieve ervaringen uit het verleden kunnen zorgen voor faalangst.


Gevolgen voor dagelijks functioneren

Faalangst kan grote invloed hebben op uw dagelijks functioneren. Het kan leiden tot stress en spanningsklachten die op allerlei gebied klachten kunnen geven. Denk aan hoofdpijn, slecht slapen, prikkelbaar zijn of piekeren.

Er zijn verschillende manieren waarop mensen met faalangst omgaan. Het kan zijn dat u zo bang bent om fouten te maken dat u als het ware over-actief aan de slag gaat. U oefent een presentatie over en over, terwijl u eigenlijk alle details perfect uit uw hoofd kent. Of u blijft maar verbeteringen aanbrengen in uw verslaglegging, omdat u bang bent dat het anders niet goed genoeg bevonden zal worden. Kinderen en jongeren kunnen voortdurend het gevoel hebben dat ze de lesstof nog niet genoeg beheersen en tot diep in de nacht blijven leren voor een proefwerk. Dit wordt actieve faalangst genoemd.

Het kan ook zijn dat u zo bang bent dat u fouten zult maken, dat u juist niet meer tot actie komt. Het geloof dat het toch wel weer mis zal gaan, is zo groot dat u er geen noodzaak meer in ziet om er nog energie in te steken. U gaat als het ware onderpresteren. Dit wordt passieve faalangst genoemd.

Indien u last heeft van sociale faalangst, dan kunt u sociale contacten steeds meer gaan vermijden omdat u bang bent er niet bij te horen, niet aardig gevonden te worden of niet mooi genoeg te zijn. Dit kan ervoor zorgen dat u steeds meer in een sociaal isolement komt, waarbij het aangaan van contacten steeds lastiger wordt. Of u gaat zich juist ontzettend overschreeuwen door stoer te doen of overdreven grappig, waardoor mensen niet meer goed kunnen inschatten wat ze aan u hebben en u gaan vermijden, waardoor u steeds meer buiten de groep komt te staan.

Kinderen met faalangst kunnen blokkeren bij toetsen of spreekbeurten. In sommige gevallen zijn ze geneigd om school te mijden of ontwikkelen ze een schoolfobie.


Vaktherapie bij faalangst

Binnen vaktherapie gaat het niet om praten, maar om handelen en ervaren. Ook lichaamsbewustzijn neemt een belangrijke plaats in. De vaktherapeut helpt u door middel van gerichte oefeningen en opdrachten inzicht te geven in uw gevoel, uw denkpatronen en de manier waarop u hierdoor handelt in spannende situaties.

U leert van negatieve gedachten meer helpende gedachten te maken die een positieve invloed hebben op uw gevoel en op uw handelen. Zo kunt u in rollenspel oefenen met lastige situaties en verschillende oplossingsmogelijkheden uitproberen. U schrijft bijvoorbeeld uw eigen script waarin u de gewenste situatie schetst en laat deze spelen door de therapeut of uw groepsgenoten. U neemt de regie over het spel en krijgt zo ook weer de regie terug op uw eigen handelen. Kinderen kunnen hun eigen verhaal verzinnen en spelen over thema’s die met faalangst te maken hebben. Het maken van muziek kan u helpen om te oefenen met uw eigen plan trekken of ervaren wat het met u doet als anderen naar u luisteren. Door middel van dans en beweging ervaart u hoe het voelt om ruimte in te nemen en hoe anderen daarop reageren. De oefeningen die u doet laten u ervaren welke oplossingen bij u passen en welke niet en helpen u oude patronen te doorbreken.

Een faalangstbehandeling voor jongere kinderen is vanzelfsprekend anders ingericht dan die voor volwassenen. De nadruk ligt hier minder op de gedachten en de aandacht voor het symbolisch spel is groter.


Behandeltraject en werkwijze

Faalangst kan zowel individueel als in groepsverband worden behandeld. Dit is afhankelijk van de ernst van de faalangst. In een groep kunt u ervaringen uitwisselen en leren van elkaar. Soms zijn de klachten te groot en vinden mensen het prettiger individueel te starten. Als u in individuele behandeling groeit in uw zelfvertrouwen, is het mogelijk dat u daarna alsnog in groepsverband verder gaat.

Omdat faalangst in veel gradaties voorkomt, kan de behandelduur variëren van een aantal maanden tot ongeveer een jaar.


Meer informatie

Herkent u zichzelf of uw kind in het bovenstaande en wilt u dat er nu iets aan gedaan wordt? Zoek dan hier een vaktherapeut in uw buurt. Wilt u weten of uw zorgverzekering vaktherapie vergoedt, kijk dan hier.

Op deze website kunt u meer lezen over faalangst: http://www.allesoverfaalangst.nl/.

Bekijk ook eens het filmpje op YouTube over faalangst.

Doen

In vaktherapie is gesprek niet het belangrijkste middel, maar de activiteit: het doen. Het maken van muziek, van een beeldend werkstuk, het doen van een sport of het uitspelen van een scène. Een enkele activiteit maakt soms meer duidelijk dan woorden kunnen uitdrukken.
Klik voor meer >

Zo werkt u al doende aan de oplossing of acceptatie van uw probleem. Dit betekent niet dat de vaktherapeut niet met u zal praten. Dit doet hij wel. Het gaat dan over wat u denkt, voelt of doet bij de verschillende activiteiten.

Door te doen, kunt u oefenen met verschillende vaardigheden. Zo kunt u leren om op een andere manier te reageren op situaties en emoties. U kunt nieuwe mogelijkheden ontdekken en vaste patronen doorbreken. Op deze manier kunt u nieuwe kanten van uzelf ontwikkelen. Al doende leert men!

Ervaren

Vaak is ervaring de beste manier om iets te leren. Zo leert u fietsen niet door erover te praten, maar door te doen: te voelen hoe u evenwicht houdt, trapt en stuurt. Uw lichaam, uw wil, uw gedachten en gevoelens zijn hierbij voortdurend in interactie en beïnvloeden elkaar. Bij vaktherapie staat de ervaring voorop.
Klik voor meer >

Het gaat daarbij om het proces van het ervaren, en niet om een ‘mooi’ of ‘goed’ eindresultaat. U hoeft niet goed te kunnen tekenen, erg sportief of muzikaal te zijn. Gevoelens die moeilijk onder woorden te brengen zijn, kunnen door een muziekstuk of rollenspel verbeeld worden. Misschien bent u juist geneigd om heel veel te praten en te redeneren en bent u hierdoor het contact met uw gevoel kwijt. Ook in dat geval kan de ervaring ervoor zorgen dat emoties weer toegankelijk worden.

Effect

Vaktherapie is erop gericht uw problematiek op te heffen, te verminderen of te accepteren en om terugval te voorkomen. Het gaat hierbij om uw welbevinden. Door de nieuwe ervaringen bij de diverse handelingen krijgt u meer inzicht in uzelf, de ander en de wereld om u heen.
Klik voor meer >

U leert nieuwe mogelijkheden van reageren in het dagelijks leven. U kunt vaste patronen doorbreken. De vaktherapeut draagt er zorg voor dat u de vaardigheden die u in het therapielokaal leert, ook kunt toepassen in uw dagelijks leven.

Zo werkt u al doende aan de oplossing of acceptatie van uw probleem. Dit betekent niet dat de vaktherapeut niet met u zal praten. Dit doet hij wel. Het gaat dan over wat u denkt, voelt of doet bij de verschillende activiteiten.

Door te doen, kunt u oefenen met verschillende vaardigheden. Zo kunt u leren om op een andere manier te reageren op situaties en emoties. U kunt nieuwe mogelijkheden ontdekken en vaste patronen doorbreken. Op deze manier kunt u nieuwe kanten van uzelf ontwikkelen. Al doende leert men!

Het gaat daarbij om het proces van het ervaren, en niet om een ‘mooi’ of ‘goed’ eindresultaat. U hoeft niet goed te kunnen tekenen, erg sportief of muzikaal te zijn. Gevoelens die moeilijk onder woorden te brengen zijn, kunnen door een muziekstuk of rollenspel verbeeld worden. Misschien bent u juist geneigd om heel veel te praten en te redeneren en bent u hierdoor het contact met uw gevoel kwijt. Ook in dat geval kan de ervaring ervoor zorgen dat emoties weer toegankelijk worden.

U leert nieuwe mogelijkheden van reageren in het dagelijks leven. U kunt vaste patronen doorbreken. De vaktherapeut draagt er zorg voor dat u de vaardigheden die u in het therapielokaal leert, ook kunt toepassen in uw dagelijks leven.

Vaktherapeutenbij u in de buurt

Vaktherapeuten staan voor kwaliteit

De zeven beroepsverenigingen werken samen in de Federatie Vaktherapeutische Beroepen (FVB). Meer over FVB >