Gedragsproblemen

Wat zijn gedragsproblemen?

Ieder mens wordt wel eens flink boos. Ook een keer agressief reageren, wil nog niet zeggen dat iemand probleemgedrag vertoont. We spreken van gedragsproblemen als iemand een langdurig patroon laat zien van negatief, opstandig of driftig gedrag of gedrag dat tegen de normen ingaat, zoals vechten, stelen en liegen.

Een gedragsprobleem is iets anders dan een gedragsstoornis. Een gedragsstoornis is aangeboren en niet te genezen: iemand vertoont gedrag dat voortkomt uit een aandoening, zoals autisme, ADHD of een persoonlijkheidsstoornis. Gedragsproblemen zijn niet aangeboren, maar worden veroorzaakt door de omstandigheden. Mogelijke oorzaken voor gedragsproblemen zijn een niet-stabiele opvoeding of het meemaken van ingrijpende gebeurtenissen zoals geweld of seksueel misbruik. Gedragsproblemen kunnen voorkomen bij kinderen en bij volwassenen.
 

Gevolgen voor dagelijks functioneren

Een kind of volwassene met gedragsproblemen heeft hier in het dagelijks leven veel last van, net als de omgeving. Er ontstaan snel conflicten en sociale contacten zullen achteruitgaan.

Door de negatieve en opstandige houding wordt het lastiger om taken op school, studie of werk op een aangename manier uit te voeren, omdat iemand bijvoorbeeld moeite heeft met verplichtingen of met autoriteit. Ook kan iemand gevoeliger zijn voor verslavingen aan bijvoorbeeld alcohol, drugs of gokken. Volwassenen kunnen in aanraking komen met politie en justitie door het overtreden van de wet, agressie of diefstal. Kinderen komen soms terecht bij bureau HALT, de leerplichtambtenaar of jeugdinrichtingen.

Iemand met gedragsproblemen raakt snel in een negatieve spiraal. Het negatieve of opstandige gedrag roept veel onbegrip en woede op van de omgeving, waardoor ook het zelfvertrouwen en het zelfbeeld negatiever wordt. Als er niets gedaan wordt aan de onderliggende oorzaken van gedragsproblemen, kan iemand zich verharden en worden de problemen groter.
 

Vaktherapie bij gedragsproblemen

In vaktherapie staat niet het praten, maar het ervaren en handelen centraal. De vaktherapeut helpt u door middel van concrete opdrachten om van destructief naar constructief handelen over te gaan. Hierin kunt u succeservaringen opdoen of wordt u juist geconfronteerd met uw eigen gedrag. De praktische kant van vaktherapie is hierbij helpend. Wanneer u gaat timmeren, op de piano spelen of een spel gaat spelen dan zijn er altijd regels en een focus nodig. Als u in het wilde weg op de spijker slaat, raakt u uw duim. Noten worden muziek als ze op het juiste tempo worden gespeeld. En in spel kunt u ervaren hoe het is om zelf de scheidsrechter te zijn en het team te leiden of geleid te worden door een ander. Door te ontdekken dat u iets kan afronden, iets constructiefs kunt maken en kunt samenwerken, zal uw zelfbeeld ook veranderen. Met deze positieve ervaring durft u wellicht moeilijkere uitdagingen aan te gaan. Op deze manier kan de vicieuze cirkel worden doorbroken. Vanaf dat moment komt er ruimte om naar de onderliggende emotionele problemen te kijken. Deze kunnen zichtbaar of hoorbaar worden in de activiteit en op een gecontroleerde manier worden vormgegeven. Uiteindelijk kunt u dit mogelijk ook verwoorden.
 

Behandeltraject en de werkwijze

Een behandeltraject kan individueel, in een groep of met het gezin zijn, afhankelijk van de ernst van de klachten.

De fasering van de therapie kenmerkt zich dikwijls in drie stappen:

  1. De motivatiefase. Het probleem wordt samen onderzocht. Wat zijn de voor- en nadelen van uw gedrag? Dikwijls wordt er ook een veiligheidsplan opgesteld over hoe te handelen als de therapie confronterend wordt en boosheid of agressie oproept.  
  2. Met een aantal basisafspraken gaat u met de vaktherapeut aan het werk. De aandacht zal worden gericht op de ervaring van de activiteit: wat doet u, wat roept deze activiteit bij u op en wat doet u vervolgens? Door stil te staan bij gewenste en ongewenste resultaten van uw gedrag, leert u om uw eigen gedrag onder de loep te nemen en ontdekt u dat u een keus heeft in het handelen.
  3. In de laatste fase gaat u steeds meer oefenen in het zelf structuur aanbrengen en de regie over uw eigen handelen voeren.

Wanneer is vaktherapie niet geschikt voor u? Een psychose, ernstige verslaving of ernstige verwarring als gevolg van een posttraumatische stressstoornis (PTSS) zijn contra-indicaties voor vaktherapie.
 

Meer informatie:

Herkent u zichzelf of uw kind in het bovenstaande en wilt u dat er nu iets aan gedaan wordt? Zoek dan hier een vaktherapeut in uw buurt. Wilt u weten of uw zorgverzekering vaktherapie vergoedt, kijk dan hier.

Meer informatie over dit onderwerpt vindt u op deze website: http://www.nji.nl/Gedragsproblemen of kijk het filmpje op YouTube over 'Anders kijken naar lastig gedrag'. 

 

Doen

In vaktherapie is gesprek niet het belangrijkste middel, maar de activiteit: het doen. Het maken van muziek, van een beeldend werkstuk, het doen van een sport of het uitspelen van een scène. Een enkele activiteit maakt soms meer duidelijk dan woorden kunnen uitdrukken.
Klik voor meer >

Zo werkt u al doende aan de oplossing of acceptatie van uw probleem. Dit betekent niet dat de vaktherapeut niet met u zal praten. Dit doet hij wel. Het gaat dan over wat u denkt, voelt of doet bij de verschillende activiteiten.

Door te doen, kunt u oefenen met verschillende vaardigheden. Zo kunt u leren om op een andere manier te reageren op situaties en emoties. U kunt nieuwe mogelijkheden ontdekken en vaste patronen doorbreken. Op deze manier kunt u nieuwe kanten van uzelf ontwikkelen. Al doende leert men!

Ervaren

Vaak is ervaring de beste manier om iets te leren. Zo leert u fietsen niet door erover te praten, maar door te doen: te voelen hoe u evenwicht houdt, trapt en stuurt. Uw lichaam, uw wil, uw gedachten en gevoelens zijn hierbij voortdurend in interactie en beïnvloeden elkaar. Bij vaktherapie staat de ervaring voorop.
Klik voor meer >

Het gaat daarbij om het proces van het ervaren, en niet om een ‘mooi’ of ‘goed’ eindresultaat. U hoeft niet goed te kunnen tekenen, erg sportief of muzikaal te zijn. Gevoelens die moeilijk onder woorden te brengen zijn, kunnen door een muziekstuk of rollenspel verbeeld worden. Misschien bent u juist geneigd om heel veel te praten en te redeneren en bent u hierdoor het contact met uw gevoel kwijt. Ook in dat geval kan de ervaring ervoor zorgen dat emoties weer toegankelijk worden.

Effect

Vaktherapie is erop gericht uw problematiek op te heffen, te verminderen of te accepteren en om terugval te voorkomen. Het gaat hierbij om uw welbevinden. Door de nieuwe ervaringen bij de diverse handelingen krijgt u meer inzicht in uzelf, de ander en de wereld om u heen.
Klik voor meer >

U leert nieuwe mogelijkheden van reageren in het dagelijks leven. U kunt vaste patronen doorbreken. De vaktherapeut draagt er zorg voor dat u de vaardigheden die u in het therapielokaal leert, ook kunt toepassen in uw dagelijks leven.

Zo werkt u al doende aan de oplossing of acceptatie van uw probleem. Dit betekent niet dat de vaktherapeut niet met u zal praten. Dit doet hij wel. Het gaat dan over wat u denkt, voelt of doet bij de verschillende activiteiten.

Door te doen, kunt u oefenen met verschillende vaardigheden. Zo kunt u leren om op een andere manier te reageren op situaties en emoties. U kunt nieuwe mogelijkheden ontdekken en vaste patronen doorbreken. Op deze manier kunt u nieuwe kanten van uzelf ontwikkelen. Al doende leert men!

Het gaat daarbij om het proces van het ervaren, en niet om een ‘mooi’ of ‘goed’ eindresultaat. U hoeft niet goed te kunnen tekenen, erg sportief of muzikaal te zijn. Gevoelens die moeilijk onder woorden te brengen zijn, kunnen door een muziekstuk of rollenspel verbeeld worden. Misschien bent u juist geneigd om heel veel te praten en te redeneren en bent u hierdoor het contact met uw gevoel kwijt. Ook in dat geval kan de ervaring ervoor zorgen dat emoties weer toegankelijk worden.

U leert nieuwe mogelijkheden van reageren in het dagelijks leven. U kunt vaste patronen doorbreken. De vaktherapeut draagt er zorg voor dat u de vaardigheden die u in het therapielokaal leert, ook kunt toepassen in uw dagelijks leven.

Vaktherapeutenbij u in de buurt

Vaktherapeuten staan voor kwaliteit

De zeven beroepsverenigingen werken samen in de Federatie Vaktherapeutische Beroepen (FVB). Meer over FVB >